W sidłach iluzji! Czym są sekty i jak uchronić dziecko przed ich działaniem?

Na świecie działa przynajmniej kilka tysięcy sekt, które różnią się między sobą co do sposobu powstania, charakteru działania, otwarcia się względem społeczeństwa, strukturą, głoszoną doktryną oraz celem istnienia. Nie da się ukryć, że najbardziej narażone na negatywne działanie sekst są dzieci i młodzież, a w szczególności nastolatkowie w okresie buntu, którzy poszukując swojej drogi w życiu natrafić mogą na wiele niebezpieczeństw, m.in. właśnie na seksty. Sabina Maćkowicz [Sierpień 2013].

Podążając za iluzją w poszukiwaniu autorytetu…

Zdefiniowanie pojęć i terminologii dotyczącej fenomenu sekt stwarza olbrzymie trudności. Wynika to z faktu, iż z jednej strony zagadnienie to stanowi zróżnicowaną, niejednoznaczną i skomplikowaną rzeczywistość, z drugiej natomiast brak jest ścisłej i spójnej terminologii w tym zakresie w obrębie socjologii, religioznawstwa i psychologii społecznej oraz innych dziedzin nauk.

Etymologicznie wyraz „sekta” wywodzi się od łacińskiego czasownika sequor – „naśladować, iść, podążać za kimś”. Słownik łacińsko-polski podaje następujące znaczenia słowa secta: „kierunek, droga, postępowanie, zasady”. Istnieje również druga etymologia, nawiązująca do słowa secare – „odcinać”. Sequi to „postępować za”.

Wg Słownika języka polskiego PWN sekta to „ grupa religijna, która oderwała się od któregoś z wielkich kościołów panujących i przyjęła własne zasady organizacyjne; odłam wyznaniowy jakieś religii”. Druga definicja podaje, że jest to „ grupa społeczna izolująca się od reszty społeczeństwa, mająca własną hierarchię wartości, zespół norm zachowania się, silnie akcentująca rolę przywódcy”. Etymologicznie więc sekta oznacza: szkołę, grupę, naukę. „Idąc” za nią członek sekty dokonuje jednak wyboru i oddziela się od społeczności, w której dotąd żył. Tu ma podstawę owa druga etymologia rozpowszechniona w tych środowiskach, które członkowie sekt opuszczają”.

Z kolei W. Nowak („ Sekty w Polsce a młodzież”) opisuje sektę, jako „grupę społeczną charakteryzującą się ostrą izolacją wynikającą z własnego, odrębnego, najczęściej opozycyjnego systemu wartości i z mocno akcentowaną rolą przywódcy. Cechuje ją bardzo silna więź wewnętrzna, najczęściej dla jej członków jedyna, a także wymóg bezwzględnej lojalności.”

Sekta spełnia więc wszystkie warunki kształtujące w socjologicznym rozumieniu grupę.

W obrębie socjologii istnieje zgoda co do tego, że sekty mogą pojawiać się nie tylko w społecznościach religijnych. Z tego też względu termin „sekta” bywa używany w kilku znaczeniach – szerszym i węższym. W szerszym znaczeniu sekta to każdy zbiór ludzi pozostający w opozycji do reszty społeczeństwa lub społeczności, w której dana sekta istnieje. Tak pojęta sekta jest więc grupą społeczną, której najistotniejszą cechą jest izolacja w stosunku do pozostałych grup społecznych. Nie chodzi wyłącznie o izolację przestrzenną, lecz o izolację o charakterze światopoglądowym, ideologicznym czy psychologicznym. Natomiast w węższym znaczeniu sektą nazywamy grupę ludzi połączonych wspólnym przeżywaniem stanów zachwytu i uniesień religijnych, która oddzieliła się od oficjalnego kościoła lub wyznania. Tego rodzaju grupy powstają najczęściej na skutek protestu pewnej ilości wyznawców w stosunku do tego, co dzieje się w organizacji eklezjastycznej, a następnie doprowadzają do zerwania z nią i utworzenia nowej organizacji, przybierającej postać sekty.

Przyczyny atrakcyjności, czyli jak łatwo popaść w iluzję?

Znawcy problematyki upatrują popularność sekt, w tym, iż wydają się one zaspokajać u ludzi, m.in. potrzebę absolutu, życia wewnętrznego, wspólnoty na ludzką miarę, utożsamienia się z czymś lub kimś, pewności oraz uczestnictwa i zaangażowania. Zaspokojenie to jest tylko pozorne, jednakże odpowiednia propaganda przyczynia się do tego, iż członkowie sekt wierzą w ich zbawienną „pomoc”. Stosowane przez nie manipulacje i odpowiednie socjotechniki sprzyjają wielu sektom, a odpowiedni kamuflaż i dobrze sformułowana oferta czynią niejedną atrakcyjną. Współczesne sekty i ruchy religijne głoszą różne hasła, np. pokoju na świecie, walki o umocnienie rodziny, zlikwidowania głodu Trzeciego Świata. Są one rodzajem mocnego magnesu, który przyciąga ludzi dobrej woli, którzy zwabieni pięknymi hasłami stają się później niewolnikami sekt.

Josh McDowell i Don Stewart wyodrębnili cztery podstawowe kategorie, które dotyczą przyczyn rozrastania się kultów i sekt:

  1. Powody ze sfery intelektualnej – w świecie, w którym ludzie pozbawieni są pewności udzielają one autorytatywnych odpowiedzi na podstawowe pytania człowieka.
  2. Powody ze sfery emocjonalnej – wykorzystują one podstawową potrzebę emocjonalną człowieka, potrzebę bycia kochanym. Często koncentrują się na człowieku przeżywającym smutek z powodu śmierci bliskiej osoby i czynią go swoją „ofiarą”.
  3. Powody ze sfery społecznej – gdy czyjeś stosunki z innymi ulegają rozbiciu, np. na skutek dysfunkcjonalnej rodziny, ludzie w takich sytuacjach chcą oddzielić się od społeczeństwa, na co sekty tylko czekają, by przyciągnąć ich do siebie.
  4. Powody ze sfery duchowej – sekty zagubiły prawdę duchową, podejmując jednak wszelkie wysiłki, by zaspokoić duchowe potrzeby człowieka.

Sekty dzięki odpowiednim działaniom dotykają nas na poziomie którejś z tych czterech płaszczyzn. Przed przystąpieniem do sekty ludzie twierdzili, że ich życie było puste i pełne niepewności, dopiero po przyłączeniu się do danego kultu uzyskali odpowiedzi na dręczące ich pytania.

Dlaczego sekta? Jakie są powody zainteresowania się nimi?

  • Człowiek szuka instynktownie świętości i tajemnicy, wydaje mu się, że nie znajduje ich w swoim środowisku, a sekty prezentują się jako wyłączne oazy doświadczenia Boga.
  • Wysokie wymagania ascetyczno-moralne, oferowane przez wiele sekt przyciągają młodzież, która jest nastawiona idealistycznie.
  • Z potrzeby odnalezienia sensu życia. Młody człowiek pełen rozterek i niepokojów, poszukujący swej drogi, może ulec pokusie zbyt łatwych i pospiesznych odpowiedzi na dręczące go pytania.
  • Rozczarowanie publicznymi autorytetami oraz wielkimi instytucjami, człowiek a zwłaszcza młody szuka małych grup przypominających „małą rodzinę”, przestaje się czuć samotny i anonimowy.
  • Z potrzeby przynależności i znaczenia, gdyż sekta jako „grupa wybranych” podnosi w pewien sposób poczucie własnej wartości, zwłaszcza u człowieka, który czuje się bezwartościowy.
  • Dla zaspokojenia potrzeb materialnych, finansowych i terapeutycznych, od tego się często zaczyna.
  • Kryzys kościoła i religii, sekty bardzo często obnażają „prawdziwe oblicze” wierzących, krytykują, ukazując występujące w Kościele zło, proponują zmiany i wskazują drogę „odnowy”.
  • Kryzys rodzinny, osłabienie roli rodziny ma bezpośredni związek z podjęciem przez dzieci poszukiwań nowych wspólnot i grup. Szczególnie rodziny nieustabilizowane, czyli rozbite lub patologiczne są środowiskiem w którym rodzi się poczucie wyobcowania, co ma ogromny wpływ na poszukiwanie nowych wspólnot, które zaspokoją podstawowe potrzeby psychiczne i duchowe. Sekty nie szczędzą czasu na wysłuchiwanie zwierzeń i na pomoc w rozwiązywaniu problemów. Zaniedbania ze strony rodziny polegają przede wszystkim na braku właściwej opieki wychowawczej, braku miłości i ciepła rodzinnego, pozytywnej roli ojca jako osoby znaczącej w rodzinie, złych stosunkach między rodzicami, awanturach, wulgarnym zachowaniu oraz nadużywaniu alkoholu.
  • Osłabienie związków przyjaźni i bliskości, po utracie kogoś bliskiego, w sytuacji zawodu miłosnego czy kryzysu emocjonalnego młody człowiek szuka małych grup, przypominających „prawdziwą rodzinę”, za którą tęskni, która dałaby mu uczucie przyjaźni i bliskości. Watykański raport zaznacza, że „sekty zdają się oferować: ludzkie ciepło, opiekę i wsparcie w niewielkich i silnych wspólnotach, wspólny cel i koleżeństwo, uwagę okazywaną każdej jednostce, ochronę i bezpieczeństwo, zwłaszcza w sytuacjach krytycznych, resocjalizację jednostek wyrzuconych na margines (np. rozwiedzionych lub imigrantów)…”.

Analiza przyczyn przynależności do sekt wskazuje na współwystępowanie dwóch grup czynników: podatności osobistej jednostki oraz manipulacyjnego oddziaływania grupy. Próbując oszacować w jakim stopniu dana osoba jest podatna na zwerbowanie należy uwzględnić :

  • Czynniki rozwojowe, które odnoszą się do wieku, w którym następuje związanie z sektą, najczęściej wstępują do niej młodzi ludzie – uczniowie szkół ponadpodstawowych, studenci. Wolni od zobowiązań rodzinnych i zawodowych, zdrowi, pełni zapału, poszukujących własnej tożsamości i sensu życia – są najbardziej atrakcyjni dla werbowników.
  • Czynniki sytuacyjne, dotycz a osób przeżywających sytuacje kryzysowe, związane z silnym stresem, które wymagają wsparcia z zewnątrz, z kolei brak zaspokojenia ich potrzeb psychicznych w dotychczasowym środowisku wzmacnia więź emocjonalną z sektą.
  • Czynniki rodzinne, związane są z zaspokojeniem podstawowych potrzeb w rodzinie, dotyczy to zarówno rodziny autokratycznej, cechującą się surową kontrolą, jak i liberalnej, której główną cechą jest brak większego zainteresowania poszczególnymi członkami.
  • Czynniki osobowościowe, dotyczą większej wrażliwości i podatności na sugestię, potrzeby zależności oraz niskiego niskiego poczucia własnej wartości, co zdecydowanie ma wpływ na rekrutację do grupy.

Metody rekrutacji i techniki werbowania

Metody rekrutacji są zawsze związane z wywoływaniem u jednostki potrzeby dalszych spotkań z członkami grupy. Podstawy ich oddziaływań stanowią:

  • Dezinformacja – pomijanie istotnych informacji o grupie, wprowadzenie w błąd co do faktycznych celów i norm postępowania;
  • Schlebianie – ofiarowanie przyjaźni, miłości, zrozumienia oraz pełnej akceptacji, które związane jest wykorzystywaną później regułą wzajemności zobowiązującą do przyszłego rewanżowania się;
  • Perswazja – stwarzanie złudnego przekonania, że każda osoba może decydować o czasie i formie pobytu w grupie;

Kolejne metody służą do podtrzymywania zaangażowania mającego na celu wywołanie u zwerbowanej osoby względnie trwałej zmiany postaw wobec życia, ukształtowanie tożsamości grupowej oraz posłuszeństwa. Do realizacji tego celów służą różne sposoby:

  • Technika „małych kroków” – polega na włączeniu młodego człowieka w wiele nowych zajęć i praktyk, które są połączone z wielogodzinnymi ćwiczeniami , które mają na celu wywoływać odmienne stany świadomości oraz dietą, która znacznie obniża zdolność do krytycznego myślenia oraz zwiększa podatność na sugestie.
  • Reinterpretacja rzeczywistości – ciągłe powtarzanie tych samych formułek, naśladowanie znaczących aktualnie postaci, żargon sekty, nieświadoma identyfikacja z panującymi w grupie wzorcami, które kształtują nowy sposób myślenia i tłumaczenia zdarzeń i sytuacji;
  • Szantaż emocjonalny – manipulacja ludzkimi uczuciami: lękiem, strachem, poczuciem winy i zobowiązania, w celu podporządkowania wymogom grupy i uzależnienia od niej, pojawia się autocenzura myślenia, która polega na odrzucaniu wszelkich myślowych wątpliwości i pytań oraz przejawów krytycyzmu i indywidualizmu w myśleniu;
  • Techniki relaksacyjne i hipnotyczne – wprowadzenie w odmienne stany świadomości za pomocą, np. monotonnego powtarzania sylab, ćwiczeń oddechowych, długotrwałej koncentracji na określonym bodźcu wzrokowym czy słuchowym, rytmicznym tańcu itp. Takie czynności mają powodować zmiany w percepcji rzeczywistości oraz identyfikację z osobą lidera;

Sekty poświęcają dużo czasu i uwagi na proces werbunku. Prowadzone są specjalne kursy i szkolenia, na których uczy się jak wzbudzić odpowiednie zainteresowanie, co i jak mówić, kiedy należy się uśmiechnąć oraz jakiego typu tematy należy podejmować podczas rozmowy. Proces wejścia do sekty jest bardzo złożony, składają się na to różne etapy, okoliczności oraz motywacje. Sekty poszukują przede wszystkim zdolnych, wrażliwych, twórczych oraz pełnych zapału i idei ludzi.

Sekty chcąc pozyskać

They as. Highly soothing cheap levitra to hair and on http://www.travel-pal.com/cialis-coupons.html and that with the want. And http://www.verdeyogurt.com/lek/does-cialis-work/ proper Miami water and.

nowych członków, zyskać ich przychylność i zaangażowanie, przedstawiają im szeroką gamę różnorakich ofert:

  • O charakterze praktycznym – chodzi głównie o propozycje rzeczowe i instrumentalne, np. pomoc humanitarna, darmowa pomoc w sprawach życia codziennego, różnego rodzaju kursy i szkolenia (np. kursy języków obcych);
  • O charakterze wsparcia psychospołecznego – różne formy wsparcia emocjonalnego, w wymiarze nowych i pozytywnych relacji międzyludzkich, jest to szczególnie skuteczne wobec nowicjuszy przeżywających kryzys psychiczny;
  • O charakterze egzystencjalno – duchowym – promowane przez sekty idee, które głoszą np. pokój na świecie, „prawdziwe chrześcijaństwo”, właściwą drogę duchową;

Sekty werbują nowych członków na wiele sposobów, jedną z najczęstszych metod jest stosowanie instytucji fasadowych, które pozornie nie mają z sektą nic wspólnego. Przykładem może być Medytacja Transcendentalna , posługująca się kilkoma tego typu fasadami, np. Stowarzyszenie na rzecz Nauki i Twórczej Umysłowości, Instytut MERU, Stowarzyszenie na Rzecz Propagowania doskonałego Żywienia, Stowarzyszenie Wychowanie – Świadomość itd.

Pozyskiwanie nowych członków poprzez insynuacje fasadowe jest metodą bardzo skuteczną. Im więcej fasad, tym większe możliwości dotarcia do potencjalnego członka.

Werbunek pod pretekstem

Organizowanie kursów językowych, wyjazdów wakacyjnych, lekcji medytacji, kursów jogi, kursów szybkiego czytania i pisania, wykłady dotyczące ekologii. Pomocne w tym działaniu mogą być rozmaitego rodzaju czasopisma, ulotki, kolorowe broszurki czy też książki.

Podpieranie się autorytetem

Autorytetem może być pojedyncza osoba lub znana instytucja. Sekty bardzo chętnie włączają się w rozmaite akcje humanitarne, edukacyjne lub oświatowe. Dzięki temu zyskują rozgłos i „silne płecy”, na które się później powołują.

Sekty najczęściej werbują podczas :

  • młodzieżowych koncertów;
  • dużych, plenerowych imprez;
  • spacerów ludzi po ulicy;
  • wychodzenia z teatru, kina lub kościoła;
  • chodzenia po domach;

Sekty werbując mówią o:

  • pomocy humanitarnej dla potrzebujących;
  • dialogu międzyreligijnym i ekumenizmie;
  • pokoju na świecie;
  • „prawdziwym chrześcijaństwie”;
  • możliwości odnalezienia właściwej drogi życiowej;

Wiele metod, którymi posługują się sekty podczas werbunku jest nasiąkniętych psychomanipulacją. Człowiek werbowany jest od samego początku odpowiednio urabiany i sterowany. Obdarza się go specjalną troską – bombardowanie miłością, sterowanie emocjami przez odpowiednie tłumienie ich lub rozbudzanie oraz modulowanie – i zainteresowaniem, wskutek czego tworzą się sztuczne przyjaźnie i relacje. Osoba werbowana nie ma o tym fakcie pojęcia, naiwnie wierzy w uczciwość nowo napotkanej grupy przyjaciół.

3 etapy zdobywania kontroli nad umysłem:

  1. Dezorganizacja dotychczasowego sposobu postrzegania i wartościowania świata. Wyraźne zakwestionowanie dotychczasowej tożsamości człowieka.
  2. Indoktrynacja. Narzucanie nowej tożsamości oraz modelowanie nowego sposobu myślenia i postrzegania świata.
  3. Scementowanie i utrwalenie nowopowstałego światopoglądu. Następuje radykalne odcięcie się adepta od przeszłości, wówczas tworzy się nowa tożsamość grupowa.

Kontrola zachowań:

Wszelkie działania są podejmowane wspólnie przez członków sekty (liczne zakazy i nakazy), zazwyczaj pod ścisłą kontrolą lidera, a indywidualne spontaniczne zachowania, jak np. rozwijanie własnych zainteresowań są tłumione i wyciszane.

Kontrola myśli:

Rozpoczyna się w momencie wyciszania, tzw. „myśli nieposłusznych”, oraz polega na zakazie zadawania niewygodnych pytań, konieczności wysłuchiwania wielogodzinnych monotonnych wykładów i przemówień, jak również obowiązku uczenia się ich na pamięć.

Kontrola uczuć:

Rozpoczyna się w momencie wytrącenia człowieka z równowagi emocjonalnej oraz wyraża się odpowiednim, zaplanowanym stymulowaniem ludzkich uczuć i emocji.

Kontrola informacji:

Obejmuje kontrolę prywatnej korespondencji, rozmów telefonicznych, rozmów członków grupy oraz między nimi a ich rodzinami i znajomymi. Wyraża się zakazem czytania gazet, oglądania telewizji, jak również prowadzenia rozmów z ludźmi spoza grupy.

Syndrom sekty

U osób przynależących do którejś z sekt, obserwuje się, tzw. „syndrom sekty”. Jest to zespół cech powstałych na skutek kontaktu człowieka z sektą.

Zmiany w dotychczasowym życiu i zachowaniu:

  • Porzucenie dotychczasowych zainteresowań, pojawienie się nowych, związanych z celami nowo napotkanej grupy;
  • Brak krytycyzmu wobec grupy;
  • Gloryfikacja grupy, staje się ona dla człowieka wszystkim;
  • Zmiana słownictwa i ubioru, człowiek zaczyna mówić „nowym językiem”, używa nowych słów i pojęć, zaczyna się inaczej ubierać;

Konsekwencje społeczne:

  • Problemy w rodzinie, szkole, pracy;
  • Nieumiejętność życia w społeczeństwie;
  • Zerwanie dotychczasowych przyjaźni, na rzecz nowych;
  • Bycie nieobecnym;
  • Postrzeganie złożonej rzeczywistości świata w biało – czarnych barwach;

Konsekwencje dla zdrowia psychicznego:

  • Naprzemienna radość i smutek, prowadzące do depresji;
  • Częste stany lękowe, człowiek we wszystkim i wszystkich widzi wroga, ciągły niepokój o dziś i jutro;
  • Rezygnacja z własnego „ja”, liczy się tylko grupa, człowiek rezygnuje dla niej ze swojego życia, wszystkie decyzje podporządkowuje i poddaje ocenie sekty;
  • Wyalienowanie i izolacja oraz brak koncentracji;
  • Ucieczka przed rzeczywistością, która wynika z niezdolności sprostania najprostszym zadaniom życia codziennego;

Konsekwencje dla zdrowia fizycznego:

  • Wyczerpanie i osłabienie organizmu na skutek stosowania niskokalorycznych diet;
  • Niedożywienie i spadek wagi ciała;
  • Obniżenie zdolności koncentracji;
  • Choroby w wyniku odrzucenia lekarstw i lekarza;
  • Bezsenność i przemęczenie;
  • Zgony i samobójstwa;

Konsekwencje w sferze religijności człowieka:

  • Zmiana światopoglądu, tworzy się nowa moralność, nowy światopogląd odwzorowany na tym, który funkcjonuje w napotkanej grupie;

Co zrobić, gdy dziecko związało się z sektą?

  • Niezwłocznie skontaktuj się z centrum informacji o sektach!
  • Staraj się jak najwięcej dowiedzieć się o grupie, do której przynależy Twoje dziecko!
    • Informacje zdobywaj słuchając co dziecko mówi na temat grupy, jakiego słownictwa używa,
    • Zapamiętaj i notuj wszystkie charakterystyczne słowa i zwroty.
    • Obserwuj dziecko: jak się ubiera, jakie nosi ozdoby, jak sie zachowuje, jakiej muzyki słucha.
    • Zobacz jak wygląda jego pokój – zwracaj uwagę na emblematy, ilustracje, ozdoby, rekwizyty.
    • Obserwuj czy zaszły zmiany w odżywianiu, czy dziecko stosuje jakąś specjalną dietę ( nie je mięsa, słodyczy, nie pije herbaty itp.)
    • Prowadź dokładny dziennik wydarzeń!
      • Zapisuj, jak często i na jak długo Twoje dziecko wychodzi lub wyjeżdża z domu, czy odwiedzają go jego koledzy, zbieraj ich adresy i numery telefonów.
      • Jeśli znasz nazwę grupy zbieraj wszelkie informacje na jej temat.
    • Utrzymuj kontakt z Twoim dzieckiem!
      • Okazuj dziecku ciepło i życzliwość.
      • Podkreślaj, że kochasz je niezależnie od tego co robi.
      • Powiedz mu, jak bardzo Ci zależy na utrzymaniu z nim kontaktu, ze nie chcesz go stracić.
    • Podtrzymuj każdą inicjatywę rozmowy, z jaką wystąpi Twoje dziecko!
      • Zawsze musisz dla niego znaleźć czas.
      • Nie odkładaj takich sytuacji na później, gdyż może nie być już do tego sprzyjających okoliczności.
      • Słuchaj uważnie, nie oceniaj i nie krytykuj. Zawsze podkreślaj, że jest to tylko Twoja opinia.
      • Pozwól dziecku swobodnie opowiadać o ruchu do którego wstąpiło.
    • Zajmij zawsze wyraźną i jednoznaczną postawę negującą sekty!
      • Twoje dziecko powinno znać Twoje zdanie na temat sekty.
      • Rozmawiaj o tym z wyczuciem, spokojnie wyjaśnij, że nie zamierzasz zmieniać religii i że nie zgadzasz się z tym co robi.
      • Wyraź gotowość o prowadzenia dalszych rozmów.
    • Nie pozwól, aby sekta wymuszała cokolwiek od Ciebie!
      • Nigdy nie dawaj dziecku pieniędzy, dokumentów, czy świadectw.
      • Poinstruuj o tym krewnych i przyjaciół.
    • Nie krzycz, nie karć, nie przesłuchuj, nie płacz, nie proś!
      • Więcej zyskasz cierpliwością i miłością.
      • Pamiętaj! W grupie często ukazuje się rodziców jako wrogów działających przeciwko dziecku i grupie, może to być argument do zerwania kontaktów z najbliższymi.
      • Gdy krytykujesz i karcisz działasz na korzyść grupy, potwierdzasz to co mówi.
      • Płacz i robienie scen stwarza atmosferę napięcia, od którego dziecko pragnie się jak najszybciej uwolnić.
      • Unikaj nadopiekuńczości. Niech dziecko uczestniczy w obowiązkach domowych jak dotychczas.
    • Uważaj na fałszywych przyjaciół i „zawodowych” pomocników, którzy obiecują za duże pieniądze i przy częściowo nielegalnych metodach odzyskanie członka rodziny!

Jak ustrzec dziecko przed działaniem destrukcyjnych grup kultowych?

Współczesna młodzież, żyjąc w różnorodnych warunkach społecznych i ekonomicznych, nie rezygnuje z dążenia do poczucia szczęścia. Krytycznie i wnikliwie obserwuje toczące się życie, stawiając przed sobą określone cele i zadania. Jednak nie zawsze cele te można realizować bez przeszkód, a z kolei nie dość szybkie pokonanie przeszkody rodzi frustrację. Młodzi ludzie mogą to odczuwać jako przegraną, pojawia się złe samopoczucie i odkrywanie kompleksów. Gdy towarzyszy temu poczucie niższości, to można przypuszczać, że jako jedna z form obrony pojawi się negatywna postawa w stosunku do innych, głównie do osób dorosłych, które narzucają system zachowań. Potencjalnym kandydatem do grup kultowych jest młodzież, która nie ma na kogo liczyć, nie wierzy, że mógłby jej ktoś pomóc, czuje się wyalienowana ze swojego środowiska rodzinnego, rówieśniczego oraz wspólnotowego. Młodzież, która czuje się osamotniona, szuka oparcia u rówieśników lub starszych kolegów. Wzajemnie się wspierają, rozumieją i akceptują. Czując się odtrąceni przez rodziców, szukają oparcia w grupach nieformalnych. Dorosłych często postrzegają jako osoby stawiające tylko wymagania i rozliczające z obowiązków. Odczuwają pustkę uczuciową lub zranienia lub odrzucenie.

Profilaktyka musi objąć te wszystkie elementy środowiska i życia społecznego, które stanowią szczególny punkt zainteresowania sekt. Bronić jednostkę przed sektą może wspólnota rodzinna i parafialna, kręgi przyjaciół i znajomych oraz zdrowa pobożność i pogłębiona wiedza.

Jednak najważniejszym środowiskiem wychowawczym jest rodzina, która może wiele dokonać w zakresie formowania u swych dzieci postawy odporności na płytką propagandę i działania manipulacyjne różnych ośrodków, w tym sekt. Mimo to rodzice nie zawsze są odpowiednio przygotowani do tego zadania, często bagatelizują wielkość ryzyka lub zaniedbują swoje obowiązki z powodu braku odpowiedniej ilości czasu. Istotnym dla prawidłowego rozwoju osobowościowego młodego człowieka jest zachowanie właściwej hierarchii celów wychowania. Dotyczy to w szczególności kształtowania u dziecka właściwej postawy wobec Boga i całego życia religijnego. Ideałem jest umiejętne, wewnętrznie spójne formowanie życia religijnego wkomponowanego w całokształt innych tematów i problemów codziennej egzystencji. Niezbędny do osiągnięcia tego celu jest stały kontakt rodziców z dzieckiem, wymiana informacji między matką a ojcem, która pozwala na utrzymania wspólnej linii postępowania. Najlepszym zabezpieczeniem przed szkodliwą i manipulatorską działalnością sekt jest podprowadzenie jej do wypracowania właściwej postawy religijnej. Wówczas stosunek dziecka do zagadnień światopoglądowych nie będzie doraźny, powierzchniowy, sporadyczny i tymczasowy. Postawa religijna jest takim stosunkiem do świata, zjawisk, idei, innych osób, w który zaangażowane są i ujawniają się zarówno umysł, wola, uczucia, jak i działania. Pozwala ona w chwili zwątpienia i trudności życiowych na samodzielne podjęcie poszukiwań w obrębie poznanej wcześniej prawdy, nie wystawiając człowieka na ryzyko bezkrytycznego przyjęcia podsuwanych mu idei.

Najistotniejszym zadaniem jest zapewnienie dziecku potrzeb wchodzących w zakres wpływów rozwojowych, które określa hierarchia potrzeb sformułowana wg amerykańskiego psychologa A. Maslowa.

Przedstawiona wyżej Hierarchia ludzkich potrzeb ułożona pod względem pierwszeństwa zaspokajania stanowi najistotniejsze potrzeby każdego człowieka. Według Maslowa aby zaspokoić potrzeby na wyższych szczeblach piramidy trzeba uprzednio zaspokoić te na szczeblach niższych. Poszczególne szczeble piramidy wiążą się zaś z płaszczyznami życia, na których pojawiają się dane potrzeby. Jednakże należy zwrócić uwagę na inne potrzeby młodego człowieka, pojawiające się w wieku dorastania:

  • Poszukiwanie ideału, absolutu

Młodzież jest świadoma braku umiejętności wyjaśnienia istotnych spraw związanych z powstawaniem świata, sensem cierpienia, wartością życia itp. Szuka kogoś lub czegoś , co byłoby odpowiedzią lub odniesieniem na te wszystkie pytania. Często dorośli nie podejmują nurtujących młodzież problemów, uważając je za nieistotne lub też samym nie radząc sobie z odpowiedziami. Młody człowiek dochodzi do przekonania, że nie ma z kim porozmawiać i dlatego zaczyna szukać środowisk ogłaszających się jako rozstrzygające wszystkie sprawy egzystencjonalne.

  • Potrzeba wewnętrznych przeżyć, pogłębiania życia duchowego, uczuciowego

Przykłady mogą stanowić filmy przedstawiające nierealny świat zmaterializowanych uczuć oraz gry komputerowe lub planszowe. Młodzież może poprzez owe obrazy wcielać się w różne postacie i realizować swoje ukryte marzenia ze sfery uczuć i życia wewnętrznego. Im częściej będzie przebywać w świecie fantazji, tym trudniej będzie jej zaakceptować niełatwy świat codziennej rzeczywistości. Młody człowiek będzie łatwym „łupem” dla sekt, które poszukują zagubionych i nie akceptujących swojego życia nastolatków.

  • Szukanie grup odniesienia, wspólnot dających poczucie przynależności

Dotyczy to osób, które nie mają poczucia więzi z rodziną. Młodzież poszukuje wówczas wspólnych działań, celów i idei. Takie grupy wystarczają młodemu człowiekowi na pewien czas. W każdym człowieku zachodzą zmiany, jego potrzeby, zachowania i dążenia ulegają modyfikacji. Gdy grupa wspólnotowa jest zbyt stabilna i nie reaguje na zmianami na zmiany potrzeb swoich członków, wówczas młodzież będzie szukać czegoś ciekawszego. Każda napotkana grupa rówieśników cechująca się „innością” będzie atrakcyjniejsza dla nastolatka od obecnej. Młody człowiek dąży do czucia się użytecznym, zaangażowanym w sprawę, czynnie uczestniczącym w tym, co dzieje się we wspólnotach.

  • Potrzeba autorytetu, utożsamianie się z kim, kto imponuje

Młodzież pragnie znaleźć oparcie na kimś, kto zaimponuje im swoją wiedzą, umiejętnościami, życiem. Młody człowiek, chce być prowadzony i czuć się cenionym przez swojego mistrza. Niestety rodzice, nauczyciele czy też liderzy grup rówieśniczych często nie potrafią zaimponować nastolatkom, nie mają wiele do zaoferowania, nie można podważać ich umiejętności, raczej nie potrafią dostosować swojej wiedzy do potrzeb młodego pokolenia. Nie mają też czasu, aby ofiarować go swoim wychowankom, bez „patrzenia na zegarek”. A to potrafią zrobić przywódcy grup kultowych i głównie na tym się opierają, przyciągając młodzież do siebie. Stają się guru, mistrzem, autorytetem.

Brak zaspokojenia potrzeb dziecka i nieprawidłowy przebieg procesu socjalizacji może powodować zagrożenie niedostosowaniem społecznym lub podatność na oddziaływania destruktywnych grup kultowych. Młodzież stwarzająca problemy wychowawcze, często za przyczynę swoich kłopotów podaje brak oparcia w rodzicach i nauczycielach. Młody człowiek chce żyć zgodnie z obowiązującymi normami, realizować wartości przyjęte w społeczeństwie, lecz zagubiony w trudnej dla niego rzeczywistości, nie potrafi znaleźć właściwych sposobów realizacji swoich potrzeb.

W całokształcie działań profilaktycznych istotną rolę odgrywają środowiska wychowawcze. Wśród nich ważne znaczenie dla kształtowania się postaw mają środki masowej komunikacji, szkoły i grupy rówieśnicze. Środki społecznego przekazu a zwłaszcza telewizja, prezentują w sposób bardzo sugestywny wzorce różnych postaw. Szkoła może stworzyć odpowiednie warunki do efektywnego zdobywania wiedzy. Grupa rówieśnicza w wieku dojrzewania jednostki, ma większy wpływ na kształtowanie jej zachowań i postaw niż inne środowiska. Podstawowym zadaniem osób wychowujących jest budzenie u wychowanka zmysłu krytycznego i uczenie samodzielnej selekcji ofert i propozycji. Innym elementem chroniącym jednostkę przed wpływem sekt jest poradnictwo psychologiczne. Profilaktyka ma celu wspierać kształtowanie osobowości. Dokonuje się to przez pomoc w odkryciu i podtrzymaniu własnej godności i wartości, pogłębienie znajomości samego siebie i potencjalnych źródeł trudności, kryzysu, konfliktu czy nieprzystosowania oraz szeroko rozumianą diagnostykę i terapię.

Trudności związane z prawdziwym porozumieniem się ludzi współczesnych nabiera szczególnego wymiaru i rangi wobec możliwości zagubienia się człowieka w gąszczu propozycji podsuwanych przez liczne ruchy religijne i sekty. Bycie z ludźmi, przyjaźń, braterstwo i miłość okazują się jedynym skutecznym środkiem profilaktycznym, a w ostateczności terapeutycznym, wobec zagrożeń współczesnego świata.

Bibliografia

  1. Kosińska Ewa, Gajewski Mariusz, Sekty – religijny supermarket, Kraków, Wydawnictwo Rubikon, 2000, ISBN: 83-88725-00-9
  2. Kozak Ewa, W sieci sekt, ”Remedium”, 2004, s. 39 – 41
  3. Nowakowski Piotr Tomasz, Sekty. Co każdy wiedzieć powinien, Tychy, Maternys Media, 1999, ISBN: 83-912429-0-0
  4. Prajsner Mira, Sekty czyli niebezpieczny miraż, „Remedium”, 2007, s. 1 – 3
  5. Szarszewski Piotr, Satanizm w Polsce, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, 2004, ISBN: 83-89501-21-X
  6. Zwoliński Andrzej, Anatomia sekty, Radom, Polskie Wydawnictwo Encyklopedyczne, 2004, ISBN: 83-88822-97-7
PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykułDDA
Następny artykułWirtualne iluzje