Alkoholizm to problem nie tylko osoby pijącej, ale wszystkich członków rodziny. Niestety w rodzinie alkoholowej cierpi każdy kto ma kontakt z alkoholikiem. Poza uzależnieniem danego członka rodziny, u pozostałych osób rozwija się współuzależnienie, które powoduje liczne negatywne skutki, zarówno w życiu emocjonalnym jak i w ogólnym funkcjonowaniu osób współuzależnionych. Jakie są skutki alkoholizmu w rodzinie? Jak można sobie z nim radzić? Anna Obrzut [wrzesień, 2015].

Czym jest alkoholizm?

Alkoholizm to choroba polegająca na utracie kontroli nad ilością spożywanego alkoholu. Osoba uzależniona odczuwa przymus przyjmowania alkoholu, nad którym nie jest w stanie zapanować. Kiedy uzależniony od alkoholu odstawi alkohol, pojawia się silny zespół abstynencyjny – czyli przykre doznania fizyczne i psychologiczne, co powoduje powrót do picia i dalsze pogłębianie się choroby. Te przykre doznania to np. drżenie mięśni, nudności, wymioty, bezsenność, obniżony nastrój, stany lękowe, Do głównych objawów alkoholizmu należy:

  • Przymus picia, tzw. głód alkoholowy
  • Brak zdolności do kontrolowania wypijanego alkoholu
  • Picie w celu zapobiegania zespołowi abstynencyjnemu
  • Zmieniona tolerancja na alkohol – trzeba wypijać więcej żeby osiągać określony stan
  • Picie pomimo wiedzy że jest to niekorzystne dla zdrowia i prawidłowego funkcjonowania
  • Zaniedbywanie innych aktywności i zainteresowań
  • Całe życie kręci się wokół alkoholu

Fazy rozwoju alkoholizmu

Rozwój alkoholizmu przebiega w kilku fazach. Pierwszą z nich jest faza wstępna. W tej fazie dochodzi do uzależnienia psychicznego. Osoba zaczyna pić nie tylko w celach towarzyskich, ale po to żeby zniwelować nagromadzony stres i napięcie. Szuka się okazji do wypicia. Picie jest ważniejsze niż towarzystwo, w którym się przebywa. W tej fazie z reguły ma się jeszcze kontrolę nad wypijanym alkoholem – niekoniecznie dochodzi do upijania się. Stopniowo zwiększa się tolerancja na alkohol. Druga faza to faza ostrzegawcza. Osoba pijąca zaczyna tracić kontrolę nad wypijanym alkoholem. Często zaczyna się upijać aż do urwanego filmu – zaczyna nie pamiętać co robiła podczas picia. Alkohol przynosi ulgę i ukojenie. Zaczyna się coraz częściej szukać okazji do picia. Stopniowo zaczyna się też pić w sposób ukryty, ukrywając to przed innymi. Trzecia jest faza krytyczna (ostra). W tej fazie nawet niewielka ilość wypitego alkoholu prowadzi do pojawienia się przymusu dalszego picia. Osoba nie potrafi się już zatrzymać na jednym kieliszku, musi pić coraz więcej. Wydłuża się czas picia i ilość wypijanego alkoholu. Uzależnienie staje się w tej fazie coraz bardziej widoczne dla otoczenia. Alkoholik zaczyna tracić do siebie szacunek. Przykre uczucia, które się pojawiają w związku z uzależnieniem stara się zagłuszyć dalszym piciem. Pojawiają się nieskuteczne próby zerwania z nałogiem i krótkie okresy abstynencji, po których uzależniony wraca do picia. Ostatnim etapem rozwoju alkoholizmu jest faza przewlekła. W tej fazie mamy do czynienia z ciągłym piciem. Czasami alkoholik upija się kilka razy w ciągu dnia. Pojawia się picie poranne i silny zespół abstynencyjny, który prowadzi do błędnego koła picia. Pojawia się także obniżenie tolerancji na alkohol – czasami wystarczy drobna ilość żeby się upić. Długotrwałe pijaństwo prowadzi do degradacji moralnej i zaburza funkcjonowanie osoby. Niektórzy zaczynają sięgać po alkohole niespożywcze. Często znajdują się w izbach wytrzeźwień. Dalsze picie może prowadzić do śmierci. Jeśli osoba wyjdzie z uzależnienia możliwe jest życie w trzeźwości, ale już nigdy nie można powrócić do picia kontrolowanego, każdy kieliszek może spowodować nawrót choroby.

Czym jest współuzależnienie?

Według definicji współuzależnienie to utrwalona forma funkcjonowania w długotrwałej, trudnej i niszczącej sytuacji związanej z patologicznymi zachowaniami uzależnionego partnera, ograniczająca w sposób istotny swobodę wyboru postępowania, prowadząca do pogorszenia własnego stanu i utrudniająca zmianę własnego położenia na lepsze. Objawy współuzależnienia mogą być różne. Osoby współuzależnione mogą mieć więc:

  • Problemy ze snem
  • Zaburzenia łaknienia (nadmierne objadanie się lub brak apetytu)
  • Kłopoty ze zdrowiem – częste bóle głowy, migreny
  • Zaburzenia w samopoczuciu psychicznym: obniżony nastrój, niepokój i lęk, labilność emocjonalna, poczucie bycia ofiarą, rozpacz, napady paniki
  • Zmiany w stosunkach z innymi ludźmi: zajmowanie się innymi i nie myślenie o sobie, wycofywanie się z kontaktów, ciągła irytacja w kontaktach z członkami rodziny, nieuzasadnione pretensje i żale
  • Myślenie i zachowania współuzależnieniowe: koncentrowanie się na alkoholiku, usilna chęć kontrolowania alkoholika i wpływania na jego picie, rozpamiętywanie dawnych urazów, branie odpowiedzialności za alkoholika – ukrywanie jego picia przed innymi, zaprzeczanie faktom

Skutki alkoholizmu

Alkoholizm dotyka nie tylko osoby uzależnionej, ale i jej rodziny. W rodzinie alkoholowej pełno jest lęku i napięcia. Nie ma poczucia bezpieczeństwa. Nie ma się oparcia ze strony osoby uzależnionej. Jej pijaństwo zaburza całe funkcjonowanie rodziny. Osoba pijąca często bywa agresywna wobec pozostałych członków rodziny. Poza tym alkohol wpływa destrukcyjnie na całość funkcjonowania człowieka – zaburza pracę układu nerwowego i narządów wewnętrznych. Zaburza także jego funkcjonowanie społeczne. Traci na tym całe otoczenie danego człowieka. Alkoholizm w rodzinie prowadzi do rozwoju współuzależnienia u pozostałych członków rodziny. Nadmierne picie prowadzi także do zerwania więzi małżeńskiej i może być przyczyną rozwodu. W rodzinie alkoholowej szczególnie cierpią dzieci. Wychowywane w złej atmosferze przejmują negatywne wzorce ze swojego otoczenia rodzinnego. Dzieci alkoholików w przyszłości mogą mieć także skłonność do nadmiernego picia lub do wiązania się z osobami uzależnionymi.

Formy pomocy rodzinie z problemem alkoholowym

Zerwanie z piciem i wychodzenie z alkoholizmu to długotrwały proces. Wymaga to fachowego wsparcia z zewnątrz w postaci między innymi odwyku i terapii psychologicznej. Należy pamiętać że leczenie nie likwiduje alkoholizmu. Ktoś kto wpadł w uzależnienie na zawsze pozostaje już alkoholikiem – może jedynie żyć w trzeźwości. Zabroniona jest nawet najmniejsza dawka alkoholu, trzeba również uważać na leki, które mają alkohol w składzie. Profesjonalna pomoc psychologiczna jest również potrzebna rodzinie chorego, ze względu na  problem współuzależnienia. Szczegółowe informacje na temat tego jak leczyć alkoholizm można uzyskać w ośrodku leczenia uzależnień. Dzięki odpowiednim programom terapeutycznym można poznać mechanizmy uzależnienia od alkoholu oraz dowiedzieć się jak sobie radzić z trudnymi emocjami, które się pojawiają podczas wychodzenia z choroby.

PODZIEL SIĘ
Poprzedni artykuł„Długi wrześniowy weekend” Joyce Maynard
Następny artykułKsiążka: To, co wiem na pewno
Psycholog o specjalności z psychologii klinicznej i osobowości oraz psychologii wychowawczej z psychoprofilaktyką. Ukończyła socjoterapię dzieci i młodzieży oraz przygotowanie pedagogiczne. Prowadzi zajęcia grupowe oraz konsultacje indywidualne. Interesuje się szeroko pojętym rozwojem osobistym. Pasjami czyta książki. Najlepiej relaksuje się przy muzyce.