Niewłaściwe metody komunikacji

Przyjemność rozmowy – bez niewłaściwych metod w porozumiewaniu się

Komunikacja jest stale obecna w naszym życiu. Właściwie nie ma dnia, w którym nie przeprowadzalibyśmy rozmowy z drugim człowiekiem. Rozmowa jest przyjemnością, a także sposobem na przedstawienie swoich potrzeb i oczekiwań. Przyjemność zawiera się zarówno w słuchaniu drugiej osoby, jak i w aktywnym przekazywaniu jej nowych informacji. Dzięki wymianie zdań potrafimy efektywnie współpracować z innymi ludźmi, dzięki czemu nasze życie staje się o wiele prostsze. Skuteczna komunikacja jest jednak sztuką, którą warto rozwijać. Jakie są błędy w komunikowaniu się, których warto unikać? Jakie metody komunikacji zaliczamy do niewłaściwych? Anna Obrzut [październik 2013]

Zanim przejdziemy do omawiania metod komunikacyjnych, odpowiedzmy sobie na pytanie – czym jest komunikacja? Komunikacja to rodzaj relacji pomiędzy osobami, który służy wymianie informacji. Elementy składowe rozmowy to nadawca, komunikat i odbiorca. Aby odbiorca dobrze przyswoił intencje nadawcy, komunikat musi być jasny, odpowiednio przekazany i zrozumiały dla odbiorcy. Wtedy możliwe jest wzajemne porozumienie, a komunikacja staje się udana. Możliwa jest jednak sytuacja odwrotna, kiedy pomimo przekazania informacji, odbiorca z różnych względów odbiera ją niewłaściwie. Wtedy mówimy o niewłaściwych metodach porozumiewania się. Błędy w komunikacji mogą wystąpić, kiedy pojawią się, tzw. bariery komunikacyjne. Do barier komunikacyjnych zaliczamy, np. różnice kulturowe. Kiedy nadawca i odbiorca pochodzą z różnych kręgów kulturowych, często porozumienie między nimi może okazać się trudne. Trudności wynikają ze wzajemnego braku zrozumienia zwyczajów i norm panujących w innej kulturzeRóżnice w rozumieniu języków także mogą stanowić problem. Kolejną barierą komunikacyjną jest jednostronność postrzegania. Występuje ona, kiedy na daną sytuację patrzymy tylko z własnego punktu widzenia, nie biorąc pod uwagę drugiej strony. Taki sposób postępowania, wyklucza gruntowne zrozumienie stanowiska reprezentowanego przez daną osobę. Patrząc jedynie z własnej perspektywy, ograniczamy swoje zdolności do realnej oceny sytuacji. Pomijając drugą stronę, tracimy wiele istotnych informacji i tym samym mniej możemy zrozumieć. Skuteczna rozmowa jest możliwa wtedy, kiedy szanujemy naszego rozmówcę i próbujemy się wczuć w to jak on widzi daną sytuację. Do kolejnych przeszkód na drodze do skutecznej komunikacji, zaliczamy niewyraźną mowę jednego z uczestników rozmowy lub hałas, jaki panuje w czasie rozmowy. Bariery te można nazwać utrudnieniami percepcyjnymi. Kolejnym czynnikiem, który utrudnia wzajemne porozumiewanie się jest brak skupienia uwagi na rozmówcy lub wybiórcza uwaga. Przez to część lub nawet większość informacji zostaje pominięta, a to sprawia, że komunikacja jest nieefektywna. Ważne w czasie rozmowy staje się także samopoczucie uczestniczących w niej osób. Jeżeli jedna osoba, lub więcej, są w złym nastroju, wpływa to zarówno na przekaz, jak i odbiór usłyszanych informacji.

Bycie w silnym stanie emocjonalnym, utrudnia prawidłowe odczytywanie przekazów werbalnych i niewerbalnych i tym samym zaburza prawidłową komunikację. Nasz stan emocjonalny wpływa na ocenę usłyszanych informacji, a także na ocenę naszego rozmówcy. Dlatego też, kiedy mamy do przekazania ważne informacje, lepiej jest, abyśmy najpierw się uspokoili i zadbali o dobre nastawienie. Dzięki temu jakość przekazanych informacji będzie wyższa. Zachowanie spokoju i dystansu do sprawy sprzyja efektywnemu komunikowaniu się. Wśród barier komunikacyjnych, oprócz złego samopoczucia, znajdują się także stereotypy oraz negatywne ocenianie i krytykowanie naszego rozmówcy. Nasze złe nastawienie do osoby z którą rozmawiamy, wpływa na jakość komunikacji i na to, jak odbieramy pojawiające się informacje. Inaczej wygląda komunikacja z osobą do której mamy pozytywne nastawienie i którą lubimy, a inaczej jest w przypadku osoby, co do której mamy jakieś osobiste uprzedzenia i której nie darzymy sympatią. Patrzenie na druga osobę przez pryzmat naszych sympatii i antypatii należy do niewłaściwych metod komunikowania się. Tracimy wtedy nasz obiektywizm i możemy tendencyjnie zinterpretować pojawiające się informacje. Osądzanie drugiej strony lub nawet jawne krytykowanie, nie sprzyja wzajemnemu porozumieniu i buduje mur pomiędzy nadawcą i odbiorcą. Kolejną barierą, która bardzo poważnie zakłóca wzajemną komunikację jest występująca niespójność pomiędzy komunikatami werbalnymi i niewerbalnymi, jakie są przekazywane przez rozmawiające ze sobą osoby. Niespójność ta wprowadza zamęt do rozmowy i utrudnia określenie prawdziwych intencji rozmówcy. Należy pamiętać, że w sytuacji, gdy nasze słowa nie są zgodne z naszym zachowaniem, mową ciała i postawą, za ważniejsze w odbiorze sytuacji odbiorca uzna nie słowa, które chcemy mu przekazać a nasz sposób zachowania. Pamiętajmy o tym i starajmy się komunikować w jasny i spójny sposób.

Kolejnym błędem, jaki może wystąpić podczas rozmowy jest brak aktywnego słuchania. Kiedy słyszymy, ale nie słuchamy. Pozorne słuchanie może przejawiać się potakiwaniem ze strony odbiorcy, jednak tak naprawdę nie jest on zainteresowany otrzymywanymi informacjami i nie przyjmuje ich do siebie. Brak autentycznego słuchania utrudnia lub wręcz uniemożliwia poprawną komunikację. Tylko w przypadku, kiedy jesteśmy skupieni na tym, co mówi nadawca i słuchamy go świadomie, wymiana informacji może być efektywna.

Innym niewłaściwym sposobem komunikowania się jest nadmiar przekazywanych informacji. Umysł człowieka ma ograniczoną pojemność, dlatego zalewanie go nadmiarem drobiazgowych informacji prowadzi do zamieszania i złego ich odbioru. Przekazywane komunikaty nie powinny być zbyt skomplikowane i złożone z wielu różnych informacji, ponieważ może to dezorientować naszego rozmówcę i utrudniać mu przyswajanie nowych danych. Następnym błędem, jaki może się pojawiać we wzajemnej komunikacji jest filtrowanie informacji. Każdy z nas ma określoną osobowość, przekonania i wartości. To buduje tzw. „okulary mentalne” przez które patrzymy na świat i innych ludzi. Dlatego też sposób interpretowania tej samej informacji przez różne osoby może być zupełnie odmienny. Filtry, jakie na siebie nakładamy w procesie przetwarzania informacji mogą poważnie ograniczać naszą zdolność do dobrej i rzetelnej interpretacji uzyskanych danych. Kolejnym błędem, jaki popełniamy rozmawiając z drugą osobą jest unikanie kontaktu wzrokowego. Jeżeli nie patrzymy na naszego rozmówcę, może on poczuć się nieswojo lub podejrzewać z naszej strony złe intencje bądź kłamstwo. Brak kontaktu wzrokowego często odbierany jest jako brak szczerości lub chęć ukrycia czegoś. Patrzenie na rozmówcę kojarzone jest ze szczerością, zainteresowaniem i pozytywnym nastawieniem. Należy jednak unikać zbyt nachalnego patrzenia na drugą osobę, tzw. „świdrowania wzrokiem”. Przesada nie jest tu wskazana.

Kolejnym czynnikiem, który może utrudniać wzajemne porozumienie jest brak empatii, zarówno ze strony nadawcym, jak i odbiorcy. Empatia jest umiejętnością wczuwania się w drugiego człowieka, odczytywania informacji, jakie przekazuje i reagowania na nie w adekwatny do sytuacji sposób. Bez empatii trudno mówić o wzajemnym porozumieniu. Brak empatii skutkuje negatywną postawą w stosunku do drugiego człowieka i wyolbrzymianiem różnic, jakie zauważymy pomiędzy nami. Skupienie się na tym co nas dzieli, a nie na tym co nas łączy prowadzi do konfliktów, które uniemożliwiają wzajemną współpracę i zrozumienie. Mówiliśmy już o nieuważnym słuchaniu, istotnym błędem jest jednak także selektywne nadawanie informacji. Pomijanie tych wiadomości, które niosą za sobą coś istotnego. Zbytnie uogólnianie uniemożliwia odbiorcy realną ocenę sytuacji. Niewłaściwe jest także udzielanie komunikatów typu „Ty” („Ty zawsze…. Ty nigdy…”). Zbytnie ocenianie naszego rozmówcy powoduje u niego irytacje i negatywne nastawienie. Przez to proces komunikacji jest zaburzony. Powinniśmy raczej mówić o swoich odczuciach, które były spowodowane przez zachowanie drugiej osoby. Pamiętajmy, że zawsze oceniamy zachowanie a nie samą osobę.

Jak już było wspomniane, komunikacja to przyjemność. Przyjemność dzielenia się informacjami oraz przebywania z drugą osobą. Aby rozmowa była udana i prowadziła do wzajemnego porozumienia, ważne jest, żeby unikać barier komunikacyjnych, które mogą wystąpić w procesie rozmowy. Uczmy się skutecznych metod komunikacji, aby nasze związki z innymi ludźmi były pełne i udane.

Bibliografia:

Golka, M., Bariery w komunikowaniu i społeczeństwo (dez)informacyjne, Warszawa 2008.

 

The following two tabs change content below.
Anna Obrzut

Anna Obrzut

Szef Działu Rodzina psycholog ze specjalnością kliniczną i osobowości oraz wychowawczą i psychoprofilaktyką. Ukończyła socjoterapię. Prowadzi zajęcia grupowe oraz konsultacje indywidualne. Interesuje się szeroko pojętym rozwojem osobistym. Pasjami czyta książki. Najlepiej relaksuje się przy muzyce. aobrzut@vp.pl
Anna Obrzut

Ostatnie wpisy Anna Obrzut (zobacz wszystkie)